Kako odabrati odgovarajuće poslovno ime za firmu

biranje poslovnog imena firme

 

U našoj zemlji postoje pravila koja definišu da li će poslovno ime pravnog lica biti ispravno i odobreno ili će registraciona prijava biti odbačena. Zakoni koji određuju ova pravila i koji se obavezno moraju poštovati su:

 

  • Zakon o privrednim društvima,
  • Zakon o postupku registracije u Agenciji za privredne registre.

Ako želite da otvorite svoju firmu prvi korak pre osnivanja preduzeća, zatim sastavljanja osnivačkog akta kao i donošenja opštih pravnih akata preduzeća, je odabir delatnosti, odnosno to čime ćete se baviti. Drugi korak je smišljanje i odabir adekvatnog naziva firme, koji prenosi prve informacije o vama kao pravnom licu.


Zakoni Republike Srbije štite poslovni identitet privrednih subjekata kako bi sprečili bilo kakve eventualne zablude u vezi identiteta pravnog lica i kvaliteta njegovog proizvoda ii usluge. Prilikom odabira naziva jako je bitno ispoštovati sve zakonske odredbe kako prijava ne bi bila istovetna i odbačena.

 

Razlika između poslovnog imena i naziva


Pre svega jako je bitno naglasiti razliku između poslovnog imena i naziva firme, jer su to dva različita pojma.


Poslovno ime je glavna identifikacija privrednog subjekta, odnosno pun naziv pod kojim neko pravno lice posluje. Mora biti jedinstveno, nezamenljivo sa poslovnim imenom drugog preduzeća i ne sme izazvati zabunu o tom pravnom licu i delatnosti kojom se bavi.


Sa druge strane, naziv firme pravi razliku između dve firme koje se bave sličnim poslovima ili imaju slične nazive. Naziv je ime koje pravno lice koristi kako bi se identitetom razlikovalo od drugih firmi i privrednih subjekata koje obavljaju istu ili sličnu delatnost.

 

Od čega se sastoji poslovno ime DOO i preduzetnika


Poslovno ime privrednog društva sastoji se od nekoliko obaveznih elemenata:

  • naziv privrednog društva,
  • pravna forma ili pravni oblik (preduzetnik ili doo),
  • sedište obavljanja delatnosti privrednog društva (grad ili opština).

 

Za razliku od privrednog društva, preduzetnik može da posluje samo pod svojim imenom i prezimenom. Poslovno ime preduzetnika obavezno sadrži:

  • ime i prezime preduzetnika
  • delatnost,
  • pravnu formu,
  • mesto sedišta. 

 

Preduzetnik nema zakonsku obavezu da pored svog imena doda i naziv firme. Međutim, u praksi se naziv pokazao kao praktično rešenje jer na taj način on ističe pravno lice, bilo da je preduzetnik ili privredno društvo, što ga čini prepoznatljivim u odnosu na konkurenciju.


Firme imaju još jednu mogućnost ukoliko žele a to je registracija skraćenog poslovnog imena, koje se ne sastoji od mesta sedišta.

 

Naziv privrednog društva


Prema Zakonu o privrednim društvima kao i prema pravilima Agencije za privredne registre dve firme ne smeju imati identičan niti blisko sličan naziv, dakle nazivi se moraju razlikovati. Sve sličnosti se proveravaju u skladu sa standardima i kriterijumima Agencije za privredne registre.


Dva naziva ne smeju biti ista. Kako ne bi došlo do neželjenih posledica u vezi sa pogrešnim tumačenjem identiteta, jako je bitno da se nazivi ne dupliraju već da budu različiti.


Ista pravila važe i za firme koje bi imale slične nazive. Drugim rečima, naziv za koji se podnosi prijava ne sme biti sličan nazivu drugog privrednog društva jer takođe može izazvati zabludu oko identiteta. Ukoliko se podnese prijava za registraciju naziva koji nije u dovoljnoj meri različit od postojećeg, prijava će biti odbačena.


Kada se podnese zahtev za registraciju poslovnog imena kod APR-a prvo se provrava da li u njihovom jedinstvenom registru postoji privredno društvo ili preduzetnik sa istim ili sličnim imenom, koji istovremeno obavlja istu ili srodnu delatnost. APR ima ovlašćenje da svaku prijavu ispita pojedinačno kako bi se na pravi način sagledali svi elementi i procenilo da li postoje sličnosti sa drugim poslovnim imenom.

 

Delatnost pravnog lica kao kriterijum za naziv


Delatnost kojom se firma bavi je još jedan jako bitan faktor koji se sagledava kada je u pitanju odabir ispravnog naziva firme. Ako je naziv za koji se podnosi registraciona prijava srodan i po delatnosti, odnosno ako su one iste ili slične, kriterijumi za odabir naziva biće strožiji jer će se sagledavati i sama delatnost.

 

Sedište kao kriterijum za naziv


Sedište pravnog lica, odnosno mesto gde bi se registrovala firma je još jedan kriterijum za odabir poslovnog imena i naziva pravnog lica. Ključan je u specifičnim situacijama - ako se podnosi prijava za osnivanje i naziv firme u mestu gde već postoji jedna sa istim ili sličnim nazivom, koja takođe obavlja istu ili sličnu delatnost. U tom slučaju se i mesto sedišta uzima kao kriterijum za odabir poslovnog imena i naziva pravnog lica.

 

Pravila za odabir poslovnog imena


Pored definisanih pravila u praksi se pokazalo da postoje i mnoge nepravilnosti koje se vrlo često dešavaju prilikom odabira naziva, bilo da je u pitanju pravno lice ili preduzetnik. Ukoliko ste početnik u poslovanju savetujemo da poštujete ova zakonska pravila koja se tiču odabira poslovnog imena i naziva, koja su za sve obavezna. To su:

  • poslovno ime obavezno sadrži naziv, pravnu formu i mesto u kome je sedište firme. Može da sadrži i druge elemente ukoliko je to propisano zakonom u skladu sa pravnom formom;
  • poslovno ime ne sme da vređa moral, ne sme da sadrži pogrdne reči i ne sme da izaziva zabludu oko pravne forme ili delatnosti društva;
  • poslovno ime može biti napisano na srpskom jeziku, bilo da je ćirilično ili latinično pismo u pitanju. Konkretno, ukoliko je pismo u osnvačkom aktu ili odluci npr. ćirilica, onda i poslovno ime mora biti napisano ćiriličnim pismom u registracionoj prijavi;
  • ista pravila važe i za mala i velika slova, zato što poslovno ime mora biti identično napisano u registracionoj prijavi;
  • poslovno ime firme može da sadrži reč “Srbija”, zatim naziv teritorijalne jedinice ili autonomne pokrajine Republike Srbije, kao i izvedene reči ili druge oblike koje podsećaju na te reči. Ovo je moguće samo uz prethodnu saglasnost nadležnog organa;
  • poslovno ime može da sadrži naziv strane države ili međunarodne organizacije, takođe samo uz saglasnost nadležnog organa te države;
  • poslovno ime privrednog društva može da ima u svom nazivu lično ime fizičkog lica, ali samo uz saglasnost;
  • poslovno ime pravnih lica može biti prevod nekog punog ili skraćenog poslovnog imena na jeziku nacionalne manjine ili na stranom jeziku (s’ tim što se naziv ne prevodi). Ukoliko firma želi da koristi prevod poslovnog imena onda mora da ga registruje;
  • firma može imati naziv na drugom stranom jeziku, može da koristi strane reči i karaktere, kao i arapske i rimske brojeve (ova mogućnost odnosi se samo na naziv, ne na puno poslovno ime pravnog lica);
  • naziv firme ne sme biti isti ili sličan nazivu drugog pravnog lica, kako ne bi izazvao zabludu o odentitetu sa drugim pravnim licem, jer će u suporotnom registraciona prijava biti odbačena.

 

Tehnička uputstva i pravila prilikom odabira naziva


U Agenciji za privredne registre postoje jasna uputstva kojih se mora pridržavati, kako bi registraciona prijava bila regularna i odobrena. To su:

  • naziv privrednog društva se mora sastojati od najmanje tri karaktera (ne računaju se brojevi niti znakovi poput: . - & i drugi slični);
  • ukoliko se dodaju inicijali osnivača, ili druga dva slova ili broja, ukoliko se napiše kombinacija nekog već postojećeg naziva ili ako se ta reč razdvoji crticom ili razmakom, ta registraciona prijava neće biti odobrena;
  • ukoliko se u nazivu koriste reči koje se na srpskom i engleskom jeziku različito pišu a isto ili slično izgovaraju, a pritom postoji već firma sa takvim imenom, registraciona prijava naziva neće biti odobrena;
  • ako se u nazivu koriste pojedine reči koje upućuju na samu delatnost firme (koje se različito pišu a isto ili slično izgovaraju) npr. "komerc", "trade", "group", "company", "export", "import", “inženjering”, “engineering” i slično, one se ne smatraju rečima koje prave razliku u odnosu na naziv koji već postoji;
  • ukoliko se podnese prijava za naziv koji sadrži reč koja ukazuje na delatnost, a u registru već postoji firma sa nazivom koja sadrži izvedenu reč od te glavne (npr. trans - transport, invest - investment i druge slične), registraciona prijava neće biti moguća.

 

Kako proveriti da li je naziv slobodan


Pre nego što se registruje naziv firme i krene sa obavljanjem delatnosti, postoji mogućnost da se proveri da li je naziv slobodan. Provera slobodnog naziva firme je obavlja se na sajtu Agencije za privredne registre i to uvidom u bazu jedinstvenog centralnog registra.


Takođe na sajtu Agencije je moguće izvršiti i rezervaciju naziva. Rezervacija se vrši slanjem prijave zajedno sa dokazom o uplati takse u iznosu od 1.000 dinara. U roku od 5 dana APR izdaje potvrdu o rezervaciji naziva, a ukoliko su svi kriterijumi ispunjeni podnosiocu prijave garantuje se čuvanje rezervisanog naziva narednih 60 dana.

 

Rezervacija naziva je praktično rešenje iz više razloga:

  • brzo se dobija odgovor da li je izabrani naziv prihvatljiv,
  • štedi se vreme odlaska i čekanja na šalteru,
  • smanjuje se šansa da se ponovi postupak osnivanja firme i registracije naziva.

 

Kako zaštititi poslovno ime firme


Svako pravno lice na osnovu Zakona o privrednim društvima ima pravo na zaštitu svog naziva. Poslovno ime je simbol firme, stoga pravno lice ima pravo da se razlikuje od konkurencije i da se zaštiti. Poslovno ime i naziv se mogu zaštititi na sledeće načine:

  • registracijom žiga,
  • tužbom u izuzetnim situacijama.

 

Registracija žiga ostvaruje se prijavom u Zavodu za intelektualnu svojinu i predstavlja najbolji i najsigurniji način da se naziv zaštiti. U tom slučaju on predstavlja intelektualnu svojinu firme.


Tužba može biti alternativno rešenje u pojedinim situacijama. Ukoliko se desi da se pogrešno proceni i odobri registracija firme sa istim ili sličnim nazivom (kao što je ime drugog pravnog lica koje je već registrovano i obavlja delatnost) stvara se zabluda da se radi o istom preduzeću. Oštećena firma u ovom slučaju može tražiti da se promeni naziv druge firme ili može zahtevati naknadu nastale štete.

 

Korisni saveti za odabir poslovnog imena


Vaše poslovno ime treba da prenosi jasnu poruku čime se bavite i šta potencijalni klijenti mogu da očekuju od vas. Prilikom odabira naziva vodite računa i o nekoliko drugih detalja, koji iako nisu iz zakonskih okvira, su veoma važni i mogu uticati na prepoznatljivost i uspeh. To su:

  • proverite da li je vaše odabrano ime zaštićeno žigom,
  • proverite u APR-u koji su nazivi slobodni,
  • izbegavajte reči koje imaju previše uzak smisao, već se slobodno opredelite za nazive koji imaju širinu,
  • pokušajte da u što većoj meri vaš naziv nagoveštava ono čime se bavite,
  • krakti nazivi su se pokazali kao dobra praksa jer se lakše izgovaraju i pamte,
  • opredelite se za reči koje se lako i jednostavno izgovaraju, bilo da je reč na srpskom ili engleskom jeziku,
  • zvučni nazivi privlače pažnju, lakše se pamte, prenose ideju uspeha i grade dobar prvi kontakt sa potencijalnim klijentima.


Na kraju, spomenućemo i da je vrlo važno da se konsultujete sa svojom knjigovodstvenom agencijom ili nekim drugim pravnim zastupnikom oko pitanja i nedoumica, kako vaše odabrano poslovno ime ne bi kojim slučajem bilo neodgovarajuće za registraciju firme.